Sprawdzenie i rektyfikacja poziomego ustawienia osi celowej w zakresie działania kompensatora.
Jest to już ostatnia czynność rektyfikacji polowej niwelatora optycznego. Pozostałe zostały opisane w poprzednich częściach poradnika (część I, część II i część III). Sprawdzenie i rektyfikacja poziomego ustawienia osi celowej jest najbardziej pracochłonne. Dobrze też do tego zadania posiadać dwie łaty niwelacyjne, ponieważ będziemy wykonywać w pierwszej części tzw. niwelację ze środka, a w drugiej - tzw. niwelację w przód.
1. Ustawiamy niwelator na statywie pośrodku między dwiema łatami, mniej więcej w odległości 40-50 m od każdej z nich. Poziomujemy instrument.
2. Celujemy w łatę w wstecz i wykonujemy odczyt t1'.
3. Celujemy w łatę w przód i wykonujemy odczyt p1'.
4. Zmieniamy położenie osi celowej niwelatora poprzez podniesieni lub obniżenie statywu.
5. Celujemy w łatę w wstecz i wykonujemy odczyt t1".
6. Celujemy w łatę w przód i wykonujemy odczyt p1".
7. Na podstawie powyższych wyników obliczamy przewyższenia Δh1' i Δh1" między punktami P1 i P2.
8. Jeśli różnica przewyższeń z pierwszego i drugiego pomiaru nie przekracza 2-3 mm, uśredniamy wartość przewyższenia.
9. Ustawiamy niwelator na statywie w odległości ok. 5 m od łaty wstecz. Poziomujemy instrument.
10. Celujemy w łatę w wstecz i wykonujemy odczyt t2'.
11. Celujemy w łatę w przód i wykonujemy odczyt p2'.
12. Zmieniamy położenie osi celowej niwelatora poprzez podniesieni lub obniżenie statywu.
13. Celujemy w łatę w wstecz i wykonujemy odczyt t2".
14. Celujemy w łatę w przód i wykonujemy odczyt p2".
15. Na podstawie powyższych wyników obliczamy przewyższenia Δh2' i Δh2" między punktami P1 i P2.
16. Jeśli różnica między uśrednionymi przewyższeniami Δh1 i Δh2 wyznaczonymi w niwelacji ze środka i w przód nie przekracza 2-3 mm, warunek poziomej osi celowej niwelatora jest spełniony. W przeciwnym wypadku należy dokonać rektyfikacji według poniższej procedury.
17. Nie przestawiając niwelatora z punktu S2, obliczamy teoretyczny odczyt w przód p2", zakładając, że bezbłędność odczytu wstecz t2" (ze względu na małą odległość niwelatora od łaty) i przewyższenia Δh1 (niwelacja ze środka usuwa z wyniku błąd niepoziomości osi celowej).
18. Nastawiamy poziomą kreskę siatki celowniczej na obliczony odczyt p2" - zdejmujemy osłonę okularu lunety i, wkręcając i wykręcając poszczególne śrubki rektyfikacyjne płytki ogniskującej, zmieniamy położenie poziomej kreski siatki celowniczej.
Czytaj dalej... Koło poziome w niwelatorze - w gradach czy w stopniach?
