Gwoli wyjaśnienia - niwelator służy do pomiaru różnic wysokości. To na podstawie wyznaczonej różnicy wysokości oblicza się wysokość mierzonego punktu.

Obserwator, patrząc przez okular, ma w polu widzenia tzw. krzyż nitek. To cztery kreski – jedna pionowa i trzy poziome, które służą do wykonywania odczytów. Dlaczego trzy poziome? Wystarczyłaby z powodzeniem jedna - środkowa. Jednak na podstawie odczytów wykonanych dwiema skrajnymi można łatwo obliczyć odległość niwelatora od pikiety. Więcej o pomiarze odległości za pomocą niwelatora optycznego.

Sposób pomiaru i zasadę obliczeń różnic wysokości omówimy na konkretnym zadaniu niwelacyjnym. Sprawdźmy więc, jaka jest różnica wysokości między przeciwległymi bokami naszej działki.
 

Po zamocowaniu niwelatora na statywie i jego spoziomowaniu pomiarowy ustawia pionowo łatę (pomoże mu w tym przymocowana do niej libella) na punkcie A. Obserwator po precyzyjnym wycelowaniu za pomocą śruby leniwej koła poziomego i ustawieniu ostrości obrazu za pomocą śruby ogniskującej widzi w okularze fragment łaty i wykonuje odczyt O1. Wykorzystuje do tego dowolną kreskę (najczęściej środkową), pamiętając by wszystkie kolejne odczyty wykonywać tą samą kreską.
 

W punkcie A mamy więc: 24 (bo kreska jest powyżej 24, ale poniżej 25), 6 (szósty centymetr metra), 5 (piąty milimetr centymetra).

Otrzymujemy odczyt O1 - 2465 mm.

Jest to odległość środka nitki kresek do punktu, na którym stoi łata. Ostatnia wartość jest szacowana, dlatego maksymalna dokładność pojedynczego odczytu wynosi 1 mm.

W punkcie B otrzymaliśmy z kolei odczyt O2 - 2045 mm.
 

Do obliczeń przyjmiemy, że punkt A miał wysokość 0 m i skorzystamy ze wzoru:

HB = HA + O1 – O2
HB = 0 m + 2,465 m – 2045 m = 0,42 m

Oznacza to, że punkt B leży o 42 cm wyżej niż punkt A.

Czytaj dalej... Do czego służy koło poziome w niwelatorze optycznym?